Groep 4 in de bib van Sint-Pieters-Woluwe
De Leesjury is een leesclub voor kinderen en jongeren, waarbij de juryleden boeken lezen, bespreken en beoordelen. Maar wat gebeurt er allemaal achter de schermen? Hoe verloopt zo’n sessie, het stemmen en de slotfeesten? In deze reeks trekken we op pad om kennis te maken met deze grote lezerscommunity. Deze keer: de laatste bijeenkomst, inclusief stemmen, met groep 4 in de bib van Sint-Pieters-Woluwe.
Dit artikel gaat over het leesjaar 2024-2025.
Het is druk aan de schoolpoort op dinsdagavond. In de bibliotheek ernaast stormt een groepje jongens naar binnen. Nog voor ze hun jas hebben uitgedaan, discussiëren ze druk over welk boek dit jaar zal winnen. Hun eigen top 3 willen ze nog niet verklappen. Daarvoor is het wachten tot het stemmoment later op de avond. ‘De boeken zijn wel echt allemaal superleuk!’, roept één van hen uit.
Bibmedewerker Kathleen Bollué, die groep 4 begeleidt, heeft aan elke zitplaats een bakje koekjes en een glas fruitsap klaargezet. Het is tijd voor alweer de laatste Leesjury bijeenkomst. ‘Wij hebben geen apart start- of slotmoment’, legt Kathleen uit. ‘Tijdens de eerste bijeenkomst nemen we wel extra tijd voor een kennismakingsrondje, zeker als er nieuwe juryleden bij zijn. Dan stel ik ook alle boeken voor, zodat de kinderen weten wat er hen te wachten ligt. Deze laatste bijeenkomst voelt altijd een beetje als een feest; het is de afronding van ons Leesjury-jaar. We komen dus maar vier keer per jaar samen, en bespreken telkens twee boeken per keer, maar dat maakt het behapbaar. Het helpt ook om ouders over de streep te trekken.’
'Ik bereid de bijeenkomst voor door de inspiratiefiches te lezen en daarin aan te duiden wat ik interessant vind. Soms focus ik op de personages, een andere keer op de tijd en plaats. Vaak bepalen de reacties van de juryleden welke kant het gesprek uit gaat.'
Kathleen Bollué, bibmedewerker en Leesjury-begeleidster
Vier klasgenoten, één Leesjury-groep
Groep 4 bestaat uit vier klasgenoten. Eén van hen doet al mee sinds groep 2, de anderen zijn er gaandeweg bijgekomen. Dat zorgt voor een hechte band en levendige gesprekken.
‘Dit is een fijne groepsgrootte’, zegt Kathleen. ‘Een kleine groep maakt het mogelijk om iedereen aan het woord te laten en dieper in de gesprekken te duiken.’ Doordat de jongens elkaar elke dag zien op school, kunnen ze de boeken ook vlot doorgeven aan elkaar. Er zijn namelijk drie exemplaren in omloop, waaronder ook één van de bib van Oudergem.
Verder houdt de bib rekening met kinderen die minder vlot lezen. ‘We zorgen dat de boeken uit de top 3 van de Leesjury altijd beschikbaar zijn als grootletterboek in de bib. Dat maakt een verschil voor kinderen met leesmoeilijkheden. Ik geef ook de Ik haat lezen-bladwijzers van Luisterpunt mee, zodat kinderen met dyslexie een account kunnen aanmaken op de Anderslezen-app.’
Boekenbabbel
Voordat de juryleden gaan stemmen, liggen er zoals bij elke bijeenkomst twee boeken klaar om te bespreken. De tieners duiken erin met veel enthousiasme. Ze bestuderen de cover van Atta en de avonturen van de personages en de keuzes die zij maken. Het gesprek gaat verder over de tijdsperiode waarin het verhaal zich afspeelt en het genre van het boek.
Daarna schuiven ze door naar het volgende boek, Victoria Vilein, dat eerder al indruk maakte tijdens Jeugdboekenmaand, toen auteur Maartje van der Laak in de bib een lezing gaf aan enkele scholen. De titel leidt tot gesprekken over het hoofdpersonage, haar karakter en haar interacties met dieren. De kinderen vergelijken de gebeurtenissen in het boek ook met de echte wereld, en bespreken actuele gebeurtenissen, zoals de oorlog in Oekraïne, vanuit hun eigen blik.
Kathleen begeleidt de gesprekken soepel, stelt vragen die het gesprek verdiepen en zorgt ervoor dat de kinderen over meerdere aspecten van het verhaal nadenken. ‘Ik bereid de bijeenkomst voor door de inspiratiefiches van de Leesjury te lezen en daarin aan te duiden wat ik interessant vind. Ik laat niet alles altijd aan bod komen’, zegt ze. ‘Soms focus ik op de personages, een andere keer op de tijd en plaats. Vaak bepalen de reacties van de juryleden welke kant het gesprek uit gaat.’
Achter de schermen
Terwijl de gesprekken over de boeken verdergaan, wordt duidelijk dat er wel wat organisatie bij komt kijken om de Leesjury draaiende te houden. ‘Zeven jaar geleden zijn we begonnen met groep 3, omdat dat de makkelijkste leeftijd leek om mee te starten’, vertelt Kathleen. ‘Daarna kwam groep 4 erbij en we hebben ook even groep 2 gehad. Nu focussen we op groep 4 en 5. Groep 3 laten we dit jaar even liggen, omdat we ook deelnemen aan twee pilots: Leesjury Start en Boekstart voor kleuters.’ Dankzij een samenwerking met lokale scholen weten die pilots veel kleuters te bereiken. ‘Er komen een vijftigtal kinderen naar de bib; een deel komt van de nieuwe school voor buitengewoon onderwijs vlak naast ons. Zo hopen we ook ouders naar de bib te krijgen, want die zien we anders weinig.’
Om nieuwe juryleden te vinden, stuurt Kathleen eind augustus een mail naar de scholen met de activiteiten van het jaar. ‘Ik probeer niet echt kinderen te overtuigen, want het is belangrijk dat de juryleden er zelf zin in hebben. Wel vertel ik zoveel mogelijk over de Leesjury en wat de leesclub inhoudt. Ook leerkrachten wijs ik op de mogelijkheden: er is materiaal voor kinderen met een leesbeperking, en ook voor wie een extra uitdaging zoekt, is het interessant. Ik zit niemand achter de veren, maar de Leesjury biedt volop mogelijkheden. Iedereen die die kans wil grijpen, is bij ons welkom.’
Creatief aan de slag
Na de bespreking van elk boek duiken de juryleden in een korte creatieve opdracht, zodat het verhaal op een speelse manier blijft hangen. Zo bedenken ze, net als in Victoria Vilein, nieuwe wetten voor als zij zelf de baas van een land zouden zijn. Die schrijven ze op een papierrol met een lint en een zegel, en mogen ze een voor een declameren: van ‘1 liter water drinken per dag’ en ‘verplicht naar sportschool gaan’ tot ‘elke dag lezen’!
(De tekst gaat verder onder de foto's.)
© Simon Bequoye en Iedereen Leest
Stemmen!
Dan breekt het spannendste moment aan, waar de juryleden al lang naar uitkijken: stemmen! Ze overlopen kort de boeken, halen hun leesdagboek erbij om te kijken naar hun scores en vullen zelfstandig hun stemformulier in. Kathleen telt de stemmen en de jongens staan te springen om de resultaten te horen. Nog meer dan met de nationale winnaars zijn ze bezig met de top 3 van hun eigen groep. Een grote grijns verschijnt op de gezichten als het boek waarop ze hebben gestemd bovenaan eindigt. Daarmee zitten de bijeenkomsten erop, maar er volgt wel nog een slotfeest, samen met de bibliotheken van Oudergem en Watermaal-Bosvoorde.
Veel extra's!
‘In de bib ga ik automatisch naar de strips en manga’s. Ik vind het leuk dat ik dankzij de Leesjury andere boeken leer kennen’, vertelt jurylid Achilles nog.
Kathleen vult aan: ‘Deelnemen aan de Leesjury biedt veel extra’s: je kan met leeftijdsgenoten over boeken praten en komt in aanraking met verschillende thema’s, zoals democratie, de rol van vrouwen… Je gaat naar huis met nieuwe ideeën, leert hoe een boek in elkaar zit en hoe anderen het interpreteren. Je ziet dat niet iedereen dezelfde mening heeft en leert verwoorden wat je ervan vindt. Dat is een grote meerwaarde.’
Tip van Kathleen
Blijf vooral jezelf als begeleider. Dat praat ook het makkelijkste. En geef de juryleden volop de ruimte om hun mening te delen, want het gaat tenslotte over wat zij van een boek vinden. Dat is nog belangrijker dan je eigen voorbereiding.
Tip van Iedereen Leest
Werk samen met andere bibliotheken om voldoende exemplaren van de Leesjury-boeken te bemachtigen. Niet elke groep leest hetzelfde boek op hetzelfde moment, dus je kan de boeken vaak onderling uitwisselen. Zo’n samenwerking biedt bovendien extra mogelijkheden, bijvoorbeeld om samen een slotfeest te organiseren.